Hürmüz Boğazı‘nın açılması için İran ve Umman’ın yürüttüğü müzakerelerde ilerleme sağlandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile iki konuda anlaşmaya çalıştıklarını belirtti. Rubio, bunlardan birinin İran’ın nükleerden arındırılması, diğerinin ise Hürmüz’den daha fazla geminin geçişinin sağlanması olduğunu kaydetti.
Rubio, “Nükleer silahsızlanma konusundaki uzun vadeli görüşmelere doğru ilerlerken, kısa vadede daha fazla geminin buradan (Hürmüz) güvenli bir şekilde geçebilmesi için Umman ile İran arasında, bizim de dahil olduğumuz bir görüşme ve müzakere süreci yürütüldüğü kanısındayım.” ifadesini kullandı.
Hürmüz konusundaki muhtemel anlaşma hakkında Rubio, “Bu süreçte ilerleme olduğunu ancak nihayetlendirilmediğini söyleyebilirim, umarım en yakın zamanda olur.” diye konuştu.
İRANLI YETKİLİ: GÖRÜŞMELER YENİ BİR AŞAMAYA GİRDİ
İran’ın İngilizce yayın yapan devlet televizyonu Press TV’ye konuşan ismi açıklanmayan üst düzey İranlı yetkili, “ABD’nin engellemelerine rağmen İran ve Umman arasında Hürmüz koridoruna ilişkin görüşmeler yeni bir aşamaya girdi.” dedi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de İran’la müzakerelerin sürdüğünü aktararak, bugün ya da yarın Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin bir anlaşmaya varılması ihtimali olduğunu ifade etmişti.
ANLAŞMANIN İÇERİĞİNDE NE VAR?
Anlaşma uyarınca Basra Körfezi’ne giden gemi ve tankerler İran kıyılarına yakın ve İran kontrolünde olan rotadan geçecek. Basra Körfezi’nden çıkan gemilerse Umman kıyılarına yakın rotayı kullanacak.
İranlı yetkililer gemilerden geçiş ücreti alınmayacağını söyledi. Ancak deniz taşımacılığının çevresel etkileri, gemilerin güvenliği ve personel giderlerini karşılamak için “hizmet bedeli” alınacağı belirtildi. Elde edilecek gelir İran ile Umman arasında eşit olarak paylaşılacak.
Yürütülen müzakerelerle ilgili bilgi sahibi olan Amerikalı bir yetkili ise İran tarafından gelen bu açıklamaların gerçeği yansıtmadığını söyledi. Boğazda İran denetimi olmayacağını ve herhangi bir ücret alınmayacağını savundu.
Amerikan New York Times gazetesi, Umman ve İran arasında anlaşmaya varılması halinde boğazlardan geçişin başlamasıyla ABD Başkanı Trump’ın en önemli siyasi sorununun çözüleceğine dikkat çekti.
İranlılar bir yandan da, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı abluka kaldırılmadan, boğazın açılmayacağını da söylüyor.
ABD’nin uygulanan yaptırımlara muafiyet getirerek İran’ın petrol satışlarına izin vermesi halinde piyasaların daha da rahatlayacağına dikkat çekiliyor. Ancak İran’ın Hürmüz’ü kontrol etmesine izin vermenin jeopolitik sonuçları olacağına da vurguda bulunuluyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Hürmüz’den geçiş ücreti almasının tüm dünya için kötü örnek olacağını söylemişti. Rubio, “150 yıllık uluslararası ticaret ve ticari faaliyetlerin temelini oluşturan kurallar tehdit altında; buna izin verilemez.” demişti.
New York Times Gazetesi, Rubio’dan gelen bu açıklamaya karşın, Trump’ın boğazın İran kontrolünde açılmasını kabul edebileceğini yazdı.
Üst düzey Pentagon yetkilileriyse Umman ile İran arasında şekillenmekte olan mutabakata şüpheyle yaklaşıyor. Bazıları, bu durumun “İranlılara boyun eğmek” anlamına geldiği uyarısı yapıyor.
Yetkililer, Körfez’den çıkıp Umman sularından geçerek boğaza uzanan rotada hala çok sayıda mayın bulunduğuna da dikkat çekiyor. Bu nedenle gemilerin rotayı güvenle kat edebilmek için İran ile koordinasyon sağlaması gerekeceği belirtiliyor.
